ព្រះពុទ្ធសាសនា

លោកគ្រូអគ្គបណ្ឌិត ប៊ុត សាវង្ស

ព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនាចង្អុលបង្ហាញ ប្រាប់អំពីហេតុផល និងណែនាំអប់រំអោយសត្វលោកដើរក្នុងផ្លូវ ត្រូវ គឺផ្លូវនៃសេចក្ដីសុខ ចំរើនដែលសត្វលោកខ្លួនអែងប្រាថ្នាចង់បាន ព្រះពុទ្ធសាសនាគឺជាផែនទីនៃជីវិតស ត្វលោក អែការប្រព្រឹត្ដរបស់សត្វលោកគឺជាការ ដើរផ្លូវ ។ ព្រះពុទ្ធសាសនាបានបង្ហាញប្រាប់ផ្លូវនៃសេចក្ដីសុខមាន៣ប្រការគឺ
ការមិនធ្វើនូវអំពើអាក្រក់ទាំងពួង១
ការ បំពេញនូវ សេចក្ដីល្អ១
និងការសំអាតចិត្ដរបស់ខ្លួនអោយបានស្អាតផូរផង់១

អំពីការមិនធ្វើនូវអំពើអាក្រក់ទាំងពួង
ការមិនធ្វើនូវអំពើអាក្រក់ទាំងពួង សំខាន់បំផុតគឺការមិនបៀតបៀនអ្នកដទៃ សេចក្ដីសុខដែលកើតមកពី ការមិនបៀតបៀនអ្នកដទៃ ជាសេចក្ដីសុខដ៏ធំទូលាយ និងជាគ្រឹះនៃសេចក្ដីសុខថ្នាក់ខ្ពស់តទៅទៀតផង។ មនុស្សយើងជាទូទៅ កាលដែលស្វែងរកនូវសេចក្ដីសុខ សំរាប់ខ្លួន រមែងស្វែងរកនូវវត្ថុដែលខ្លួនពេញចិត្ដ វត្ថុដែលខ្លួនស្រលាញ់ត្រូវការចង់បាន ដោយរួមប្រមូលនូវវត្ថុទាំងអស់មកវាស្ថិតនៅ ក្នុង៥ចំណុច

១ -រូបជាទីពេញចិត្ដសំរាប់ប៉ះនឹងភ្នែក
២ -សំលេងជាទីពេញចិត្ដសំរាប់ប៉ះនឹងត្រចៀក

៣ -ក្លិនជាទីពេញចិត្ដសំរាប់ប៉ះនឹងច្រមុះ

៤ -រសជាទីពេញចិត្ដសំរាប់ប៉ះនឹងអណ្ដាត

៥ -ផោដ្ឋព្វៈជាទីពេញចិត្ដសំរាប់ប៉ះនឹងកាយ។
ព្រោះហេតុតែសេចក្ដីត្រូវការនូវវត្ថុបំណង ដែលមាននូវចំណុចជាទីពេញចិត្ដ៥មុខនេះមនុស្សយើងក៏ ចូលដល់ការបៀតបៀនអ្នកដទៃ ដើម្បីដណ្ដើមយក នូវអ្វីៗដែលខ្លួនអែងពេញចិត្ដ។ការបៀតបៀនអ្នកដទៃ វាកើតមកអំពីចិត្ដដែលប្រាសចាកនូវសតិសម្បជញ្ញៈ ចិត្ដ អិតមេត្ដាចិត្ដមិនមាននូវសេចក្ដីសុខស្ងប់ព្រោះ ហេតុតែចិត្ដមានសភាពវរវឹកជាទុក្ខយ៉ាងនេះហើយទើបបានបញ្ចេញនូវសកម្មភាព ធ្វើ អោយអ្នកដទៃមាន សេចក្ដីទុក្ខផងធ្វើអោយសង្គមជាតិវរវឹកមិនមាននូវសេចក្ដីស្ងប់ផង។

ដើម្បីការមិនបៀតបៀនអ្នកដទៃ មនុស្សយើងត្រូវតែអប់រំចំរើននូវធម៌មេត្ដាអោយមានក្នុងចិត្ដ ដែលគេ តែងហៅថា មនុស្សមានធម៌ក្នុង ខ្លួន តាមពិត ចិត្ដដែលមេត្ដា ជាចិត្ដមាននូវសេចក្ដីសុខ មនុស្សយើង ត្រូវចេះស្វែងរកសេចក្ដីសុខពីក្នុងចិត្ដរបស់ខ្លួនអែងផង កុំចេះតែ ស្វែង រកសេចក្ដីសុខពីវត្ថុខាងក្រៅនោះ ព្រោះកាលណាបើមាននូវសេចក្ដីសុខក្នុងចិត្ដហើយក៏ព្រមអោយអ្នកដទៃបានសេចក្ដីសុខផង ដែរ បែប នេះសង្គមជាតិក៏រមែងមានសេចក្ដីសុខស្ងប់ជាពិតប្រាកដ។

ទឹកចិត្ដមេត្ដា គឺប្រាថ្នាអោយអ្នកដទៃបានសុខ បានចំរើនកើនប្រយោជន៍ ដោយមានខ្លួនអែងជាអុបមា នៅពេលដែលនឹកគិតទៅរក បុគ្គលណា មេត្ដាកើតឡើងប្រាថ្នាអោយបុគ្គលនោះបានសេចក្ដីសុខ អប់រំចិ ត្ដយ៉ាងនេះ ហ្វឹកហាត់គំនិតយ៉ាងនេះ រឿយៗជាប្រក្រតី ទោះជានៅក្នុងផ្ទះក្ដី សូមអោយអ្នកដទៃបានសេចក្ដី សុខ។ ការដែលមិនធ្វើនូវអំពើអាក្រក់ទាំងពួង ព្រោះមកអំពីមានសេចក្ដីសុខនៅ ក្នុងចិត្ដ សេចក្ដីសុខនេះមាន ជាតិជាកុសល ជាសេចក្ដីសុខដែលប្រាសចាកគំនុំគុំគួន ប្រាសចាកការច្រណែនប្រាសចាកគំនិតបៀតបៀន និងប្រាសចាកគ្រឿងសៅហ្មងរបស់ចិត្ដផ្សេងៗទៀត។

មនុស្សយើងម្នាក់ៗ រមែងមានទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដទៃ ដូចជាមាតាបិតា និងបងប្អូនជាដើម កាលណា បើយើងប្រព្រឹត្ដនូវអំពើឆ្គាំឆ្គង ជាអំពើដែលមនុស្សក្នុងសង្គមតិះដៀលឈ្មោះថា យើងបៀតបៀនដល់មា តាបិតា និងបងប្អូនរបស់យើងជាដើមដោយពិត ព្រោះធ្វើ អោយមាតាបិតា និងបងប្អូនជាដើមនោះៗ មាន ទុក្ខផ្លូវចិត្ដដោយខ្មាសអ្នកដទៃ ដូច្នេះហើយទើបអ្នកដែលមានមេត្ដាធម៌ក្នុងខ្លួន មុននឹង ធ្វើអំពើអ្វីៗ តែងគិ តអំពើរបស់ខ្លួនឡើយ។

ភរិយា និងស្វាមីជួបគ្នាថ្មីថ្មោង ច្រើនដោយសេចក្ដីស្រលាញ់តាមបែបកិលេសក្នុងចិត្ដលុះដល់សេចក្ដី ស្រលាញ់តាមបែបកិលេសក្នុង ចិត្ដនោះមានការថយចុះ ហើយមេត្ដាចូលមកជំនួស ភរិយានិងស្វាមីនោះ រមែងរួមរស់ជាមួយគ្នាដោយសុខសាន្ដ មិនមានការឈ្លោះ ទាស់ ទែង បែកបាក់គ្នាឡើយ។ មេត្ដានាំអោយមនុស្សយើងមានសុជីវធម៌ និងមានសីលធម៌ក្នុងការរស់នៅ ធ្វើអ្វីៗតែងគិតក្រែងអ្នកដ ទៃមានសេចក្ដីទុក្ខលំបាកដោយសារខ្លួន មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះមេត្ដានាំអោយមនុស្សយើងមានចិត្ដរីករាយ ក្នុងការជួយអ្នកដទៃទៀតផង។

កាលដែលចិត្ដមិនទាន់មានការអប់រំ មិនទាន់ចំរើនដោយអរិយធម៌ ចិត្ដចេះត្រេកអរតែពីខាងបាននូវទ្រ ព្យសម្បត្ដិផ្សេងៗ ចេះរីករាយ ក្នុងការទទួលយក តែមិនត្រេកអររីករាយក្នុងការអោយទានដល់អ្នកដទៃឡើ យ លុះដល់ចិត្ដបានទទួលការអប់រំបានចំរើន លុះទៅ ដោយអរិយធម៌ ចិត្ដក៏ចេះត្រេកអររីករាយក្នុងការប រិច្ចាគជួយសង្រ្គោះដល់អ្នកដទៃផង មិនមែនចេះត្រេកអរតែពីខាងបានប៉ុណ្ណោះ ឡើយ ។

មាតាបិតាប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់កូនប្រុសស្រី ធ្វើការងារបំពេញតួនាទីរបស់ខ្លួនសង្រ្គោះដល់កូនប្រុសស្រី លុះដល់បានឃើញកូនប្រុស ស្រីមានសេចក្ដីសុខ មាតាបិតាក៏មានចិត្ដជាសុខដូច្នេះ នៅក្នុងលោកនេះមិន មែនមានតែសុខព្រោះការបាននូវវត្ថុទាំងពួងនោះទេ គឺពិត ជាមានសេចក្ដីសុខព្រោះការបរិចាគនូវវត្ថុទាំង ពួងផងដែរ ដែលជាសេចក្ដីសុខតាមផ្លូវចិត្ដប្រកបទៅដោយមេត្ដាធម៌ និងសេចក្ដីសុខ ក្សេមផ្សេងៗទៀត តាមរយៈនៃការអប់រំចំរើននូវកុសលធម៌ទាំងពួង។

សូមមនុស្សទាំងឡាយក្រងនូវកុសលធម៌ ដើម្បីអោយខ្លួនបានទៅជាមនុស្សដ៏ល្អ ដូចជាអ្នកក្រងផ្កាបានរើ សយកផ្កាដែលល្អៗមកក្រង សំរេចបានទៅជាភួងមាលាដ៏ល្អយ៉ាងនោះអែង។សូមមនុស្សទាំងឡាយស្វែង រកសេចក្ដីសុខពីក្នុងចិត្ដិរបស់ខ្លួនអោយបានច្រើន សូមចេះ ត្រេកអរនឹងអំពើល្អរបស់ខ្លួន សូមកុំបៀតបៀ នសត្វដទៃ និងសូមកុំធ្វើនូវបាបទាំងពួងឡើយ។

(នៅមាន ត)